grafsteen, grafzerk of grafmonument?

De termen grafsteen, zerk en grafmonumenten worden nogal eens door elkaar gebruikt. Maar wat zijn de verschillen eigenlijk?

Tegenwoordig  kunnen grafstenen van glas zijn, kan een grafmonument een grafkunstobject zijn en denkt men bij een grafzerk aan graven van vroeger.

Toch hebben de termen een unieke betekenis die van elkaar verschilt. Dit artikel ontdekt de verschillen en overeenkomsten. In het geval van een overlijden kiest ongeveer de helft van de nabestaanden voor begraven. Op het graf moet uiteindelijk een of andere markering of eerbetoon komen.

Nabestaanden komen bij een steenhouwer of grafmonumenten specialist terecht voor een passend monument. Dat kan van steen, glas, metaal hout ect. zijn.

Grafsteen of grafzerk?

De Algemene Bond voor Natuursteenbedrijven en het Brancheplatform Natuursteen (ABNBN) stelt de officiële benaming vast.

De algemene term is gedenkteken. Dat is een zeer algemene benaming waarmee een persoon, een historische gebeurtenis, een stroming of filosofie of zelfs een begrip wordt geëerd. Grote standbeelden, kunstwerken, ja zelfs gebouwen kunnen een gedenkteken zijn.  Maar ook een graf met decoratie is een gedenkteken. Een gedenkteken aan de persoon die daar begraven ligt.

Ook officiële instanties als de gemeente of begraafplaatsbestuur gebruiken vaak de term gedenkteken in hun voorschriften.

Gedenktekens

Gedenktekens voor op graven worden onderverdeeld in drie soorten:

• Grafzerken
• Grafstenen
• Grafmonumenten

Maar een grafzerk is een ander object dan een grafsteen of een grafmonument. Waaruit bestaan de verschillen?

Verschillen

Grafzerken

De grafzerk roept een associatie op met oude begraafplaatsen en verweerde met mos begroeide stenen. Toch is de term grafzerk de technische benaming voor de liggende bedekking van een graf. Meestal een horizontale steenplaat met tekst erin gegraveerd. Iedere dag worden er dit soort grafbedekking geplaatst.

Grafsteen

De officiële term grafsteen verwijst naar een verticale plaat met tekst. Vroeger was een grafsteen ook daadwerkelijk van steen, maar tegenwoordig zijn grafstenen ook van glas, metaal RVS, Corten (geroest staal) en zelfs van kunststof gemaakt.

Grafsteen is de meest gebruikte en bekendste term. Gedenksteen komt ook voor 

Grafmonumenten

In een grafmonument komen de grafzerk en de grafsteen tezamen: Volgens de ABNBN is een grafmonument samengesteld uit een verticale tekst plaat en een liggende bedekking van het graf. .

Het liggende deel kan een omranding met beplanting, schelpen of steentjes. Of een dichte plaat soms met een gat voor beplanting (plantengat).

De grafsteen en grafzerk zijn dus eigenlijk onderdelen van het grafmonument. Omdat grafmonumenten in veel gevallen niet langer van steen zijn gemaakt, andere vormen hebben, klopt de benaming eigenlijk niet meer.

Een RVS boompje met gekleurd glas dat op een roestvrij stalen hart staat is geen grafsteen, en geen grafzerk en zou dus technisch gesproken ook geen grafmonument zijn.

Gedenksteen

Dan gebruiken sommige mensen ook nog het woord ‘gedenksteen’. Eigenlijk is een ‘gedenksteen’ gewoon een vriendelijkere term voor het nogal kille ‘grafsteen’. Maar het gaat in beide gevallen om hetzelfde:  een staande steen met tekst.

Gedenkteken Een gedenkteken kan een heel brede betekenis en toepassing hebben. Maar als het graven betreft verwijst het naar grafmonumenten, grafstenen of gedenkstenen en grafzerken

Kort samengevat

De term gedenktekens kunnen heel breed worden toegepast (van beeldhouwwerken tot gebouwen). Officiële instanties als gemeenten gebruiken de term gedenkteken vooral voor objecten die op graven geplaatst worden.  Men heeft het dan over drie soorten:

• grafstenen
• grafmonumenten
• grafzerken

Nogmaals de belangrijkste verschillen:

• Grafzerken liggen
• Grafstenen staan rechtop,
• Grafmonumenten zijn een combinatie van grafzerk en grafsteen.

Grafkunstenaar

Een grafkunstenaar  of een grafmonumenten specialist geven vrijblijvend advies over een passende oplossing in een zoektocht naar een uniek en passend gedenkteken, grafmonument, grafzerk of grafsteen.

Grafkunstenaar Jeroen Stok